Κολικός Εντέρου: Αίτια, Συμπτώματα και Αντιμετώπιση

Ο κολικός εντέρου είναι ένας έντονος, κυματοειδής πόνος στην κοιλιά που έρχεται και φεύγει σε κύματα. Προκαλείται από τις σπασμωδικές συσπάσεις του εντέρου, όταν αυτό προσπαθεί να προωθήσει το περιεχόμενό του παρά κάποιο εμπόδιο, ερεθισμό ή διαταραχή της κινητικότητάς του. Δεν πρόκειται για νόσο από μόνος του, αλλά για σύμπτωμα με πολλά πιθανά αίτια, από την απλή δυσκοιλιότητα και τα αέρια μέχρι σοβαρές καταστάσεις όπως η απόφραξη του εντέρου. Ο όρος χρησιμοποιείται επίσης για τους «κολικούς» των βρεφών, μια συχνή και καλοήθη κατάσταση των πρώτων μηνών ζωής.

Παρακάτω θα βρείτε πώς αναγνωρίζεται ο κολικός εντέρου, ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες του σε ενήλικες, ηλικιωμένους και βρέφη, τι μπορείτε να κάνετε στο σπίτι, πότε χρειάζεται γιατρός και πώς μπορεί να βοηθήσει η κατ’ οίκον ιατρική φροντίδα.

Πώς αναγνωρίζεται ο κολικός εντέρου

Ο κολικοειδής πόνος έχει χαρακτηριστικά που τον ξεχωρίζουν από άλλους πόνους της κοιλιάς:

• Έρχεται σε κύματα: δυναμώνει σταδιακά, κορυφώνεται για λίγα λεπτά και υποχωρεί, για να επανέλθει μετά από λίγο.
• Ο ασθενής συχνά δεν μπορεί να βρει θέση ανακούφισης, στριφογυρίζει ή διπλώνεται.
• Συνοδεύεται συχνά από γουργουρητά, φούσκωμα, αέρια, ναυτία ή έμετο.
• Μπορεί να ανακουφίζεται προσωρινά με την αποβολή αερίων ή κοπράνων.

Αντίθετα, ο συνεχής, σταθερός πόνος που επιδεινώνεται με την κίνηση ή την πίεση της κοιλιάς παραπέμπει περισσότερο σε φλεγμονή, όπως η σκωληκοειδίτιδα, και χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση.

Αίτια κολικού εντέρου στους ενήλικες

• Αέρια και δυσκοιλιότητα: η συχνότερη και πιο αθώα αιτία, συνήθως μετά από βαρύ γεύμα, όσπρια, ανθρακούχα ποτά ή αλλαγή διατροφής.
• Γαστρεντερίτιδα: ιογενής ή βακτηριακή λοίμωξη, με κολικούς, διάρροια, έμετο και συχνά πυρετό.
• Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου: επαναλαμβανόμενοι κολικοί με φούσκωμα και εναλλαγές δυσκοιλιότητας και διάρροιας, χωρίς οργανική βλάβη.
• Τροφικές δυσανεξίες: όπως η δυσανεξία στη λακτόζη ή η ευαισθησία στη γλουτένη.
• Απόφραξη εντέρου (ειλεός): από συμφύσεις μετά από παλαιότερο χειρουργείο, κήλη, όγκο ή συστροφή. Οι κολικοί συνοδεύονται από διάταση της κοιλιάς, εμέτους και αδυναμία αποβολής αερίων ή κοπράνων. Είναι επείγουσα κατάσταση.
• Φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου: νόσος Crohn και ελκώδης κολίτιδα, με χρόνιους κολικούς, διάρροια, απώλεια βάρους ή αίμα στα κόπρανα.
• Εκκολπωματίτιδα: φλεγμονή μικρών θυλάκων του παχέος εντέρου, συχνή μετά τα 50, με πόνο συνήθως αριστερά χαμηλά και πυρετό.
• Ισχαιμία του εντέρου: μειωμένη αιμάτωση, κυρίως σε ηλικιωμένους με κολπική μαρμαρυγή ή αθηροσκλήρωση· ο πόνος είναι δυσανάλογα έντονος σε σχέση με τα ευρήματα της εξέτασης.
• Φάρμακα: ορισμένα αντιβιοτικά, καθαρτικά, μετφορμίνη ή φάρμακα που επιβραδύνουν το έντερο, όπως τα οπιοειδή.

Σημειώστε ότι ο κολικός νεφρού και ο κολικός χοληδόχου κύστης προκαλούν επίσης κυματοειδή πόνο, αλλά με διαφορετική εντόπιση (μέση και πλευρό, ή δεξί υποχόνδριο) και χρειάζονται δική τους διερεύνηση.

Κολικοί στα βρέφη

Στα βρέφη οι «κολικοί» είναι επεισόδια έντονου, παρατεταμένου κλάματος σε ένα κατά τα άλλα υγιές μωρό, συνήθως τις απογευματινές ή βραδινές ώρες, που ξεκινούν γύρω στη 2η με 3η εβδομάδα ζωής και υποχωρούν από μόνα τους μέχρι τον 3ο με 4ο μήνα. Το μωρό σφίγγει τις γροθιές, τραβά τα πόδια προς την κοιλιά και κοκκινίζει. Η αιτία δεν είναι πλήρως γνωστή· θεωρείται ότι συμβάλλουν η ανωριμότητα του πεπτικού και νευρικού συστήματος, τα αέρια και η υπερδιέγερση. Οι κολικοί δεν επηρεάζουν την ανάπτυξη του μωρού. Αν όμως συνοδεύονται από πυρετό, εμέτους, διάρροια με αίμα, άρνηση θηλασμού ή στασιμότητα βάρους, χρειάζεται εξέταση από παιδίατρο, καθώς μπορεί να κρύβεται άλλη αιτία.

Διάγνωση

Ο γιατρός ξεκινά από το ιστορικό (πότε άρχισε ο πόνος, τι τον ανακουφίζει, σχέση με φαγητό, κενώσεις, φάρμακα, προηγούμενα χειρουργεία) και την κλινική εξέταση της κοιλιάς. Ανάλογα με τα ευρήματα μπορεί να ζητήσει:

• Εξετάσεις αίματος: γενική αίματος και δείκτες φλεγμονής (CRP), ηλεκτρολύτες, ηπατικά και παγκρεατικά ένζυμα.
• Γενική εξέταση ούρων, για να αποκλειστεί ουρολοίμωξη ή κολικός νεφρού.
• Υπερηχογράφημα κοιλίας, που ελέγχει χοληδόχο κύστη, νεφρούς, εντερικές έλικες και ελεύθερο υγρό.
• Ακτινογραφία κοιλίας σε υποψία απόφραξης.
• Αξονική τομογραφία, κολονοσκόπηση ή εξέταση κοπράνων, όταν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.

Αντιμετώπιση στο σπίτι

Όταν ο κολικός είναι ήπιος και δεν υπάρχουν προειδοποιητικά σημεία, μπορείτε να ανακουφίσετε τον πόνο με απλά μέτρα:

• Ζεστό επίθεμα ή θερμοφόρα στην κοιλιά, που χαλαρώνει τη μυϊκή σύσπαση.
• Ήπιο περπάτημα, που βοηθά στην αποβολή αερίων.
• Μικρά, ελαφριά γεύματα· αποφυγή λιπαρών, όσπριων, λάχανου, ανθρακούχων ποτών, καφέ και αλκοόλ μέχρι να υποχωρήσει ο πόνος.
• Επαρκή υγρά, ιδίως αν υπάρχει διάρροια ή έμετος· διαλύματα ενυδάτωσης από το φαρμακείο σε επίμονη διάρροια.
• Αφεψήματα χαμομηλιού, μέντας ή γλυκάνισου, που παραδοσιακά ανακουφίζουν τα αέρια.
• Σπασμολυτικά ή σκευάσματα κατά των αερίων, μόνο μετά από συνεννόηση με γιατρό ή φαρμακοποιό.

Αποφύγετε τα ισχυρά παυσίπονα και ιδιαίτερα τα αντιφλεγμονώδη χωρίς ιατρική οδηγία: μπορεί να καλύψουν ένα σοβαρό πρόβλημα ή να ερεθίσουν το στομάχι. Μη χρησιμοποιείτε καθαρτικά αν υπάρχει υποψία απόφραξης.

Πώς βοηθά η Nosileia247

Ο κολικός εντέρου, ιδίως σε ηλικιωμένους ή κατακεκλιμένους ασθενείς, δύσκολα αξιολογείται από το τηλέφωνο. Οι έμπειροι εξωτερικοί συνεργάτες της Nosileia247 έρχονται σε όλη την Αττική, 24 ώρες το 24ωρο:

• Επίσκεψη παθολόγου ή γενικού χειρουργού στο σπίτι για κλινική εξέταση της κοιλιάς και απόφαση για το αν ο ασθενής μπορεί να παρακολουθηθεί στο σπίτι ή χρειάζεται νοσοκομείο.
• Εξετάσεις αίματος και ούρων, υπέρηχος και ακτινογραφία στο σπίτι, με άμεση ενημέρωση του γιατρού.
• Ενδοφλέβια χορήγηση ορών και σπασμολυτικών ή αντιεμετικών όταν ο ασθενής δεν μπορεί να πιει υγρά.
• Νοσηλευτής στο σπίτι για την παρακολούθηση ασθενών με χρόνια δυσκοιλιότητα ή κολοστομία, όπου οι κολικοί είναι συχνοί.
• Ιδιωτικό ασθενοφόρο για ασφαλή διακομιδή όταν αποφασιστεί νοσηλεία.

Πότε να ζητήσετε άμεσα ιατρική βοήθεια

Καλέστε αμέσως γιατρό ή το 166 αν ο κολικός συνοδεύεται από:

• Επίμονους εμέτους, ιδίως με χολή ή κοπρανώδες υλικό, ή αδυναμία αποβολής αερίων και κοπράνων για πάνω από 24 ώρες με φουσκωμένη κοιλιά.
• Πυρετό πάνω από 38,5°C με ρίγος.
• Σκληρή, «σανιδωτή» κοιλιά που πονά έντονα στο άγγιγμα.
• Αίμα στα κόπρανα ή μαύρες, πισσώδεις κενώσεις.
• Πόνο που ξεκίνησε γύρω από τον ομφαλό και μετακινήθηκε δεξιά χαμηλά.
• Σημάδια αφυδάτωσης: ζάλη, λίγα ή σκούρα ούρα, ξηρό στόμα, σύγχυση σε ηλικιωμένο.
• Πόνο που δεν υποχωρεί ή επιδεινώνεται μετά από 6 ώρες, ή που εμφανίζεται σε άτομο με προηγούμενο χειρουργείο κοιλιάς, κήλη ή καρδιοπάθεια.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσο διαρκεί ένας κολικός εντέρου;

Τα επεισόδια από αέρια ή γαστρεντερίτιδα υποχωρούν συνήθως μέσα σε λίγες ώρες έως 1 με 2 ημέρες. Κολικοί που επιμένουν ή επανέρχονται συχνά για εβδομάδες χρειάζονται διερεύνηση.

Ποια είναι η διαφορά κολικού εντέρου και σκωληκοειδίτιδας;

Ο κολικός έρχεται σε κύματα και συχνά ανακουφίζεται με την κένωση ή τα αέρια. Στη σκωληκοειδίτιδα ο πόνος γίνεται σταθερός, εντοπίζεται δεξιά χαμηλά, επιδεινώνεται με την κίνηση και συνοδεύεται από ανορεξία και ήπιο πυρετό. Σε αμφιβολία, η κλινική εξέταση από γιατρό είναι απαραίτητη.

Μπορεί το άγχος να προκαλέσει κολικούς;

Ναι. Το στρες επηρεάζει την κινητικότητα του εντέρου και είναι από τους βασικούς εκλυτικούς παράγοντες στο σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.

Τι να κάνω με το μωρό μου που έχει κολικούς;

Κρατήστε το σε όρθια θέση μετά το τάισμα για ρέψιμο, δοκιμάστε απαλό μασάζ στην κοιλιά, ήπιο λίκνισμα και ήσυχο περιβάλλον. Συζητήστε με τον παιδίατρο πριν χρησιμοποιήσετε οποιοδήποτε σκεύασμα και ζητήστε εξέταση αν το μωρό έχει πυρετό, εμέτους ή δεν παίρνει βάρος.

Πηγές: NHS – Stomach ache· Mayo Clinic – Intestinal obstruction· NHS – Colic (babies)· MedlinePlus – Abdominal pain.