Η φαρυγγίτιδα, γνωστή και ως πονόλαιμος, αποτελεί φλεγμονή της περιοχής του φάρυγγα, που βρίσκεται στο πίσω μέρος του λαιμού.

Υπάρχουν δύο βασικές μορφές: η οξεία και η χρόνια.

Η οξεία εμφανίζεται ξαφνικά και συνήθως οφείλεται σε ιούς ή βακτήρια. Αντίθετα, η χρόνια διαρκεί περισσότερο και μπορεί να προκληθεί από συνήθειες όπως το κάπνισμα ή από αλλεργικές αντιδράσεις.

Αποτελεί μία από τις πιο συχνές φλεγμονές, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια των ψυχρότερων μηνών ή σε περιοχές με αυξημένη ατμοσφαιρική ρύπανση.

Ποιοι τύποι φαρυγγίτιδας υπάρχουν;

Η φαρυγγίτιδα μπορεί να εμφανιστεί για διάφορους λόγους:

Περιβαλλοντικοί παράγοντες: Η έκθεση σε ξηρό αέρα, η μόλυνση της ατμόσφαιρας, το κάπνισμα ή οι αλλεργίες μπορούν να ερεθίσουν τον φάρυγγα και να προκαλέσουν φλεγμονή.

Ιογενής φαρυγγίτιδα: Η πιο συχνή μορφή, προκαλείται συνήθως από ιούς που προκαλούν κρυολόγημα ή γρίπη. Ο ιός Epstein-Barr, υπεύθυνος για τη λοιμώδη μονοπυρήνωση, μπορεί επίσης να οδηγήσει σε φαρυγγίτιδα.

Βακτηριακή φαρυγγίτιδα: Το βακτήριο Streptococcus pyogenes, γνωστό για τον στρεπτόκοκκο, είναι η πιο συχνή αιτία. Επιπλέον, βακτήρια όπως αυτά που προκαλούν γονόρροια ή χλαμύδια μπορεί να οδηγήσουν σε φλεγμονή του φάρυγγα, κυρίως στους ενήλικες.

Πηγή: Mayo Clinic

Πώς κολλάει η φαρυγγίτιδα;

Υπάρχουν αρκετοί τρόποι με τους οποίους μπορεί κάποιος να προσβληθεί:

• Στενή επαφή με μολυσμένα άτομα: Η μετάδοση μπορεί να γίνει αν βρίσκεστε κοντά σε κάποιον που έχει φαρυγγίτιδα, ειδικά αν βήχει ή φτερνίζεται, ή μέσω κοινής χρήσης αντικειμένων όπως ποτήρια και μαχαιροπήρουνα.
• Ιογενείς λοιμώξεις: Οι ιοί αποτελούν την πιο συχνή αιτία φαρυγγίτιδας. Μεταδίδονται κυρίως μέσω σταγονιδίων στον αέρα και περιλαμβάνουν ιούς του κοινού κρυολογήματος, της γρίπης, τον ιό Epstein-Barr (μονοπυρήνωση) και τον κορονοϊό.
• Βακτηριακές λοιμώξεις: Η βακτηριακή φαρυγγίτιδα προκαλείται συχνά από τον στρεπτόκοκκο. Όπως και οι ιογενείς λοιμώξεις, τα βακτήρια μπορούν να μεταδοθούν μέσω σταγονιδίων ή αγγίζοντας μολυσμένες επιφάνειες και μετά το πρόσωπο.
• Κακή υγιεινή: Η ανεπαρκής ή λανθασμένη καθαριότητα των χεριών αυξάνει την πιθανότητα μόλυνσης από ιούς ή βακτήρια που προκαλούν φαρυγγίτιδα.

Άλλοι παράγοντες κινδύνου

Ορισμένοι επιπλέον παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν την νόσο περιλαμβάνουν:

• Τραυματισμός του λαιμού: Ο ερεθισμός μπορεί να προκληθεί από κατάποση ξένου αντικειμένου ή από άλλη φυσική βλάβη στον φάρυγγα.
• Παλινδρόμηση γαστρικών υγρών: Τα οξέα από το στομάχι που ανεβαίνουν προς τον λαιμό μπορεί να προκαλέσουν φλεγμονή και ερεθισμό.
• Αλλεργίες και περιβαλλοντικοί παράγοντες: Η έκθεση σε καπνό, χημικές ουσίες, ρύπανση, ξηρό αέρα ή άλλα αλλεργιογόνα μπορεί να ερεθίσει τον φάρυγγα και να οδηγήσει σε φαρυγγίτιδα.
• Εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα: Τα άτομα με μειωμένη ανοσία, όπως όσοι έχουν συγκεκριμένες ασθένειες, υποβάλλονται σε θεραπείες όπως η χημειοθεραπεία, ή είναι ιδιαίτερα κουρασμένα ή στρεσαρισμένα, είναι πιο επιρρεπή σε λοιμώξεις, συμπεριλαμβανομένης της φαρυγγίτιδας.

Σύγκριση και διαφορές οξείας και χρόνιας φαρυγγίτιδας

Οξεία:

• Τα συμπτώματα εμφανίζονται ξαφνικά και περιλαμβάνουν πονόλαιμο, πυρετό και πρησμένους λεμφαδένες.
• Η διάρκειά της είναι σύντομη, συνήθως από 3 έως 7 ημέρες.
• Αποτελεί πιο συχνή μορφή φαρυγγίτιδας σε σχέση με τη χρόνια.
• Συχνά οφείλεται σε ιογενή λοίμωξη, αλλά μπορεί να προκληθεί και από βακτήρια.
• Η αντιμετώπιση επικεντρώνεται στη μείωση των συμπτωμάτων, όπως με αναλγητικά, αρκετά υγρά και ξεκούραση.

Χρόνια:

• Τα συμπτώματα διαρκούν περισσότερο, συνήθως εβδομάδες ή και μήνες.
• Είναι λιγότερο συχνή από την οξεία μορφή.
• Συνήθως προκαλείται από μη λοιμώδεις παράγοντες, όπως αλλεργίες, παλινδρόμηση οξέος ή περιβαλλοντικούς ερεθισμούς.
• Η θεραπεία στοχεύει στην αντιμετώπιση της αιτίας: αποφυγή ερεθιστικών παραγόντων, χρήση φαρμάκων για παλινδρόμηση ή διακοπή καπνίσματος.
• Τα συμπτώματα μπορεί να είναι πιο ήπια αλλά παρατεταμένα, όπως επίμονος πονόλαιμος, βραχνάδα ή δυσκολία στην κατάποση.
• Σπάνια, μπορεί να προκληθεί από βακτηριακή λοίμωξη, όπως χρόνια στρεπτοκοκκική λοίμωξη, αλλά αυτό είναι λιγότερο συχνό.

Ποια είναι τα κύρια συμπτώματα της φαρυγγίτιδας;

Τα συμπτώματα μπορεί να ποικίλλουν ανάλογα με την αιτία και την ηλικία του ατόμου.

Συχνά σημάδια:

• Πονόλαιμος που επιδεινώνεται κατά την ομιλία
• Αίσθημα ξηρότητας ή γρατσουνίσματος στο λαιμό
• Πρησμένοι λεμφαδένες στον λαιμό
• Δυσκολία ή πόνος κατά την κατάποση
• Ερυθρότητα στο πίσω μέρος του φάρυγγα
• Κούραση ή αδυναμία
• Έντονος βήχας

Συμπτώματα που συνδέονται με λοιμώξεις:

• Βήχας και καταρροή
• Πονοκέφαλος
• Πυρετός
• Φτέρνισμα
• Ναυτία ή έμετος
• Πόνοι στο σώμα

Συμπτώματα σε παιδιά

Στα παιδιά, η φαρυγγίτιδα μπορεί να εμφανιστεί με συμπτώματα που δεν είναι τόσο συχνά στους ενήλικες, όπως πόνος στην κοιλιά ή εμετός. Επιπλέον, τα παιδιά μπορεί να γίνουν πιο ευερέθιστα ή να αρνούνται να φάνε λόγω του πονόλαιμου.

Στους ενήλικες, εκδηλώνεται συχνά με διαφορετικό τρόπο. Εκτός από τον πονόλαιμο, είναι συνηθισμένο να εμφανίζεται βραχνή φωνή ή πρησμένοι λεμφαδένες στον λαιμό. Μερικές φορές, οι ενήλικες μπορεί να νιώσουν κόπωση, ήπιο πυρετό ή ελαφρά δυσκολία στην κατάποση, ακόμη και αν δεν έχουν τα περισσότερα από τα χαρακτηριστικά συμπτώματα που παρατηρούνται στα παιδιά.

Γενικά, η ένταση και ο τύπος των συμπτωμάτων εξαρτώνται από την ηλικία, την αιτία της φλεγμονής και τη συνολική κατάσταση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Επιπλοκές

Εάν η φαρυγγίτιδα δεν αντιμετωπιστεί κατάλληλα, μπορεί να προκαλέσει διάφορες επιπλοκές, όπως:

• Σχηματισμός αποστήματος γύρω από τις αμυγδαλές ή στον λαιμό
• Λοιμώξεις στα αυτιά
• Ιγμορίτιδα

Σε πιο σπάνιες περιπτώσεις, η μη θεραπευμένη στρεπτοκοκκική λοίμωξη μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρότερες καταστάσεις, όπως ρευματικός πυρετός ή φλεγμονή των νεφρών.

Η χρόνια φαρυγγίτιδα μπορεί επίσης να αποτελεί ένδειξη άλλων υποκείμενων προβλημάτων υγείας, όπως η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση ή χρόνιες ιγμορίτιδες.

Διάγνωση

Η διάγνωση της φαρυγγίτιδας γίνεται συνήθως μέσω της φυσικής εξέτασης και, αν χρειαστεί, κάποιων διαγνωστικών τεστ. Κατά την εξέταση, ο γιατρός παρατηρεί τον λαιμό για σημάδια φλεγμονής, λευκά σημάδια στις αμυγδαλές και τυχόν πρησμένους λεμφαδένες.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να γίνει τεστ στρεπτόκοκκου (Strep Test), όπου λαμβάνεται ένα επίχρισμα από τον φάρυγγα για να ελεγχθεί η παρουσία βακτηρίων.

Θεραπεία

Για την αντιμετώπιση της φαρυγγίτιδας στο σπίτι συνιστώνται τα εξής:

• Επαρκής ξεκούραση για να βοηθηθεί το ανοσοποιητικό σύστημα
• Καλή ενυδάτωση, πίνοντας αρκετά υγρά
• Ζεστά ροφήματα ή σούπες που ανακουφίζουν τον λαιμό
• Λήψη αναλγητικών για τη μείωση του πόνου

Οι γαργάρες με χλιαρό αλατόνερο μπορούν επίσης να μειώσουν τον πονόλαιμο και τον ερεθισμό.

Σε περιπτώσεις βακτηριακής λοίμωξης, ο γιατρός μπορεί να συνταγογραφήσει αντιβιοτικά. Είναι πολύ σημαντικό να ολοκληρώνετε όλη τη φαρμακευτική αγωγή, ακόμα κι αν τα συμπτώματα υποχωρήσουν νωρίτερα, για να αποφευχθεί η υποτροπή ή η ανάπτυξη ανθεκτικών βακτηρίων.

Πότε να επισκεφτείτε γιατρό;

Αν τα συμπτώματα διαρκούν περισσότερο από μία εβδομάδα, είναι έντονα ή συνοδεύονται από υψηλό πυρετό, δυσκολία στην αναπνοή ή στην κατάποση, ή αν πρόκειται για βρέφος, μικρό παιδί ή άτομο με αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα, θα πρέπει να ζητηθεί άμεσα ιατρική φροντίδα.

Πρόληψη

Η πρόληψη της φαρυγγίτιδας βασίζεται στη διατήρηση σωστής προσωπικής υγιεινής και ενός υγιεινού τρόπου ζωής:

Καλές συνήθειες υγιεινής:

• Πλένετε τα χέρια σας τακτικά
• Αποφύγετε την κοινή χρήση προσωπικών αντικειμένων, όπως οδοντόβουρτσες ή σκεύη φαγητού
• Καλύπτετε το στόμα και τη μύτη όταν βήχετε ή φτερνίζεστε

Μείνετε μακριά από άτομα που είναι άρρωστα:

• Αποφεύγετε τη στενή επαφή με άτομα που έχουν πονόλαιμο ή άλλα συμπτώματα μόλυνσης

Υγιεινός τρόπος ζωής:

• Μια ισορροπημένη διατροφή, τακτική σωματική άσκηση και επαρκής ύπνος ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα και μειώνουν τον κίνδυνο λοιμώξεων

Συχνές Ερωτήσεις